Vereda das Funduras – PR 5

Trasa rozpoczyna się na punkcie widokowym Portela, skąd rozciąga się imponujący widok na północne wybrzeże Madery. Z tego miejsca widać Porto da Cruz oraz gminę Faial, zdominowaną przez monumentalną skałę Penha d’Águia, która niczym strażnik wyrasta ponad okoliczne doliny. To idealny początek wędrówki, pozwalający zrozumieć skalę krajobrazu, w który za chwilę wkroczymy.

Początkowy odcinek prowadzi szeroką drogą leśną wzdłuż pasma górskiego Funduras. Dopiero później szlak zanurza się w gęstwinę lasu Laurissilva — jednego z najcenniejszych przyrodniczo obszarów Madery. To właśnie tutaj znajduje się najlepiej zachowany fragment tego lasu w południowej części wyspy, objęty ochroną w ramach europejskiej sieci Natura 2000. Wędrówka przez ten odcinek to spotkanie z wilgotnym, pachnącym mchem światem, w którym dominują wiecznie zielone drzewa i rośliny pamiętające czasy trzeciorzędu.

Wkrótce szlak przecina Casa das Funduras — budynek wspierający działalność leśną i ochronną na tym terenie. To dobre miejsce na krótki odpoczynek lub decyzję o dodatkowym spacerze do punktu widokowego Larano. Z Larano roztacza się piękna panorama na zatokę Machico, jedną z najbardziej malowniczych na wyspie. Cały ten obszar, podobnie jak las Funduras, znajduje się w sieci Natura 2000, co podkreśla jego wyjątkową wartość przyrodniczą.

Końcowy odcinek trasy prowadzi w stronę wioski Maroços. Wędrowiec schodzi stopniowo w dół, mijając tradycyjne tarasowe pola uprawne — charakterystyczny element maderskiego krajobrazu rolniczego, tworzący mozaikę zielonych stopni na zboczach dolin. To spokojne, sielskie zakończenie wędrówki pośród jednych z najpiękniejszych krajobrazów południowo-wschodniej Madery.

Las Laurissilva, przez który przebiega znaczna część trasy, jest jednym z największych skarbów wyspy. Występuje głównie w północnej części Madery, na wysokości od 400 do 1300 metrów, gdzie wilgotność powietrza przekracza 85%. Tworzą go przede wszystkim drzewa z rodziny wawrzynowatych: wawrzyn azorski (Laurus azorica), ocotea foetens, smaczliwka indyjska (Persea indica) oraz rzadziej spotykana Apollonias barbujana. Towarzyszą im inne gatunki, takie jak konwalia drzewiasta (Clethra arborea), ostrokrzew Ilex perado, Picconia excelsa, Pittosporum coriaceum, Visnea mocanera czy kruszyna Rhamnus glandulosa.

Ten naturalny las odgrywa kluczową rolę w zachowaniu równowagi ekologicznej wyspy. Jest ostoją endemicznych gatunków roślin i zwierząt, a jego powierzchnia przekracza dziś 15 000 hektarów. Laurissilva Madery jest uznawana za najlepiej zachowany las tego typu na świecie i od 1999 roku widnieje na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO.

Pasmo Funduras, przez które przebiega szlak, słynie również z wyjątkowej zdolności lasu Laurissilva do „produkcji wody”. Drzewa wychwytują wilgoć z mgieł napływających z północy, zatrzymując ją na liściach i gałęziach, skąd spływa do gleby i zasila lokalne źródła. To zjawisko — tzw. ukryte opady — jest tu szczególnie widoczne, podobnie jak częste, nagłe zmiany pogody. Dzięki temu las ma ogromne znaczenie dla utrzymania zasobów wodnych gminy Machico.

Po drugiej stronie doliny można dostrzec pole golfowe Santo da Serra, a na horyzoncie — Wyspy Pustynne (Ilhas Desertas) oraz sylwetki najwyższych szczytów Madery: Pico Ruivo i Pico do Areeiro. Punkt widokowy Portela oferuje również połączenie z trasą PR10 (Levada do Furado), prowadzącą lewadą do Ribeiro Frio.